TREĆA RAMAZANSKA
HUTBA 1427./2006.
(
إعتكاف)
I‘TIKAF
الحَمْدُ للهِ الَّذي قَدَّرَ الأزْمانَ وَفَصَّلَ
الفُصُولَ ، وَأغْرَقَ فِي بَحْرِ مَعْرِفَتِهِ
الأفْكارَ والعُقُولَ . فَسُبْحانَ مَنِ افْتَرَضَ
صَوْمَ شَهْرِ رَمَضَانَ عَلَى أُمَّةِ الإسْلامِ
بِالفَضْلِ وَالإحْسان ، وَخَصَّهُمْ فِيهِ
بِالعِتْقِ مِنَ النِيِرَان ، وَجَعَلَ الصَّوْمَ
صِحَّةً لِلأبْدَان ، وَمُطَهِّرًا لِلْقَلْبِ
وَاللِّسَان .
أشْهَدُ أنْ لا إلهَ إلا اللهُ وَحْدَهُ لا شَرِيكَ
لَهُ ، شَهادَةً خَفِيفَةً عَلَى اللِّسَان ،
ثَقِيلَةً فِي المِيزان.
وَأشْهَدُ أنَّ سَيِّدَنَا مُحَمَّدًا عَبْدُهُ
وَرَسُولُهُ وَخَيْرُ الأَنَام .
صَلَّىَ اللهُ عَلَيْهِ وَعَلَى آلِهِ وَأصْحابِهِ
وَأزْواجِهِ وَذُرِّيَّتِهِ وَالتَّابِعِينَ لَهُمْ
بِإحْسَان.
Draga braćo!
U islamskoj
terminologiji i‘tkaf se definiše kao: boravak
u džamiji posljednjih deset dana ramazana uz posebna
pravila ponašanja a u cilju osnaženja ibadeta.
Kao islamska
obaveza i‘tikaf spada u kategoriju
sunnet-i muekkede - ‘alel kifaje obaveze,
što znači obavezujući kolektivni sunnet. Ova
obaveznost proizlazi iz činjenice da se Muhammed,
s.a., rededovito provlačio u džamiju posljednjih
deset dana ramazana i to u ime svoje ali i u ime
ummeta, našto ukazuje sintagma: ‘ale’l-kifaje.
On je to činio svake godine osim ako je bio na
putovanju. Sama činjenica da je Poslanik, s.a., ovaj
boravak prakticirao svake godine, ukazuje nam da je
taj boravak tada imao posebnu vrijednost jer sve što
je on redovito prakticitao spada u onu kategoriju
prakse iz koje se uzima posebna pouka. Poznato je da
je Poslanik, s.a., imao običaj o kojem nije govorio
ali ga je prakticirao, što je njegov metod davanja
nekih poruka muslimanima, i time ih preporučujući
njima da ih i oni sami redovito prkaticiraju jer je
to dobro za njih.
Nakon
Poslanikove smrti ulogu m‘utekifa, po prirodi
stvari, preuzeli su halife, ashabi i njegove časne
supruge. U kasnijem razvoju islamskog društva,
institucija i‘tikafa prenesena je na imame, tačnije,
na glavne imame po gradovima širom muslimanskog
svijeta. Na tlu Balkana, prakticiranje i‘tikafa
svelo se samo na glavne džamije u naseljima koja su
dobila statut čaršije. Rijetko se dešavalo da se i‘tikafska
praksa upražnjava u više džamija u jednom gradu ili
seoskim naseljima, mada za to nema opravdanog
razloga.
Institucija i‘tikafa,
u pojedinim vremenima, svodila samo na
zadovoljavanje forme. Pri tome mislim na osobe koje
su birane i angažirane za mutekifa, dok su oni čija
je to dužnost po poslanju bila tu svoju obavezu, iz
nekih razloga, izbjegavale.
Pošto mu‘tekif
predstavlja cijeli džemat ili cijeli grad, za njega
postoje posebni uvjeti a to su:
-
mu‘tekif može
biti samo muško lice;
-
mu‘tekif treba
biti ličnost koja uživa opće povjerenje i ugled kao
dobar vjernik i aktivni džematlija koji djeluje u
cilju općeg dobra;
-
mu‘tekif treba
biti fizički i psihički zdrava osoba koja je u
stanju proboraviti u džamiji onoliko koliko je
propisano bez posebnih poteškoća;
-
Osoba koja
najviše odgovara uvjetima mu‘tekifa jeste
imam dotične džamije jer je on već verifikovan kao
takav svojim imamskim postavljenjem.
Kada mutekif
uđe u i‘tikaf dvadesetog dana ramazana iza ikindije
namaza, za njega st važu sljedeća pravila
ponašanja:
-
Mu‘tekif ne
može i‘tikaf napuštati osim zbog fizioloških
potreba i to prema hadisu koji prenosi Kutejbe a
koji glasi:(
صحيح البخاري)
و
كان لا يدخل’ البيتَ إلاّ لِحاجةٍ إذَا كانَ
مُعْتَكِفـاً
“Poslanik kao mu‘tekif nije ulazio u vlastitu
kuću osim zbog fizioloških potreba”;
-
Mu‘tekif se ne
može baviti bilo kakvim aktivnostima osim ibadetom.
Njegove aktivnosti svode se na: redovni ibadet,
učenja Kur’ana, klanajnja nafila-namaza i različite
oblike zikra;
-
Mu‘tekif ne
napušta džamiju zbog hrane već mu se ona donosi;
-
Mu‘tekif u
trajanju i‘tikafa ne može obavljati svoje
bračne obaveze prema svojoj supruzi.
Osim ovog i‘tikafa
kojeg je obavljao Poslanik, s.a., postoje još i
zavjetni i‘tikaf, koji se tretira kao
vadžib-obaveza. Ta dužnost tada nastaje po zavjetu.
Zavjet za i‘tikaf
može biti uvjetni i bezujetni:
-
Uvjetni i‘tikaf
se događa onda kada se vjernik zavjetuje da će, ako
mu se ispuni izrečena želja, proboraviti u džamiji
ili kućnoj izolaciji određeno vrijeme na koje sam
obavezao; i
-
Bezuvjetni
i‘tikaf nastaje kada neko kaže da će provesti
određeni broj dana u džamiji ili kućnoj izolaciji a
da to ničim nije uvjetovao. To za njega postaje
vadžib-obaveza jer musliman ne smije davati
obećanja, kako drugima tako ni samome sebi, koja
nema namjeru ispuniti.
Mustafa Sušić
